Ga naar de inhoud
16.11.2020

Noten

Nuesse_kleiner.jpg

Veel gezondheid in de dop 

Of het nu als snack, broodbeleg, melkvervanger of onderdeel van oosterse gerechten is of als ingrediënt in kerstkoekjes, noten zijn niet meer weg te denken uit onze keuken. En terecht, ook al worden ze vanwege hun hoge vetgehalte vaak als dikmakers beschouwd. Ondanks dat hazelnoten en walnoten inderdaad voor 60 procent uit vet bestaan en macadamianoten zelfs voor 70 procent, zijn noten toch gezond. Waarom dat zo is, leggen we hier uit:

Noten:

1. …beschermen tegen diabetes.

2. …verlagen de cholesterolspiegel.

3. …beschermen tegen kanker.

4. …zijn goed voor de zenuwen.

5. …beschermen tegen hartinfarcten en hersenbloedingen.

6. …voorzien ons lichaam van waardevolle vetten, vitamines, mineraalstoffen en voedingsvezels.

7. …worden echter niet door iedereen verdragen.

Noten zitten niet alleen boordevol eenvoudige onverzadigde, dus gezonde vetzuren, maar zijn ook rijk aan vitamines, voedingsvezels en secondaire plantenstoffen. Bovendien voorzien ze ons lichaam van kalium, foliumzuur, ijzer en veel magnesium. Ze zijn het ideale tussendoortje, omdat ze verzadigend zijn en de bloedsuikerspiegel niet beïnvloeden. Walnoten bezitten behalve gezonde meervoudige onverzadigde vetzuren ook waardevolle omega-3-vetzuren. Aangezien het lichaam zelf geen omega-vetzuren kan aanmaken, is het belangrijk dat we deze vetzuren met onze voeding opnemen. 

Gezondheidsexperts adviseren om dagelijks een handvol noten te eten. Ze zijn het ideale snack-alternatief, ook ‘s avonds voor de buis. Daarbij zijn geroosterde en gezouten noten minder gezond dan verse, omdat er bij het verhitten waardevolle vitamines en vetten verloren gaan. Bovendien heeft te veel zout een verhogend effect op de bloeddruk. Daarom is het beter om verse noten te kopen en ze zelf te kruiden, dan weet je precies wat je eet. Misschien vermoedde je al zoiets, maar in pinda-flips zoek je de pinda’s tevergeefs. Flips bestaan voor een groot deel uit maismeel en een beetje pindapoeder voor de smaak en zitten bomvol calorieën. Daarom zijn verse pinda’s veel gezonder, bij voorkeur in de dop. Want pinda’s doppen is ook leuk om te doen. ;-)

Het lekkerst en gezondst zijn hele noten. Veel noten worden geoogst tussen oktober en december. En doordat ze geen hoge eisen stellen aan hun bewaarplek, zijn ze het hele jaar door verkrijgbaar. Maar vers zijn ze uiteraard het lekkerst. ;-) Koop bij voorkeur noten van biologische kwaliteit, want conventioneel geteelde noten worden gebleekt of met gas behandeld. Dit valt eenvoudig te vermijden door hele noten te kopen en niet de gepelde noten in een zakje. Onbehandelde en ongepelde noten kun je heel lang bewaren. Zolang ze maar droog, koel en donker worden bewaard, bijvoorbeeld in een doos of trommel, blijven ze wel een jaar goed.

Hele noten hebben nog een ander voordeel: het pellen, doppen en/of fijnmalen doe je gewoon naar behoefte. In een luchtdicht bewaardoosje en in de koelkast zijn ze wel 4 weken houdbaar, in de vriezer of het vriesvak van de koelkast zelfs wel een jaar. Gepelde, geraspte of gemalen noten krijgen vrij snel een nare bijsmaak of verschimmelen snel; dit laatste geldt vooral voor pistachenootjes, pinda’s, amandelen en paranoten. Het gevaarlijke aan schimmel is dat je hem meestal niet ziet. Bovendien verdwijnt schimmel niet door koken, bakken, roosteren of invriezen. Als je koekjes wilt bakken, doe je er daarom goed aan om verse ingrediënten te kopen en niet een oud zakje fijngehakte amandelen te gebruiken dat nog ergens in een hoekje ligt. Wees voorzichtig als noten verkleurd zijn, vreemd ruiken of er een olieachtige glans op zit. De vuistregel luidt: hoe matter de noot, hoe verser. 

Zalig en veelzijdig 

Noten hebben zalige aroma’s, die zich vooral bij het roosteren helemaal ontplooien. Wie al eens een paar noten in een droge koekenpan (dus zonder vet) heeft verhit, weet wat voor een heerlijke geur ervan afkomt. Verhit je ze echter te sterk, dan worden ze bitter. Daarom: kort roosteren is beter dan te lang! Geroosterde noten zijn een ware delicatesse en bijzonder geschikt als tussendoortje, op een salade of in en/of op baksels.Van noten kun je overigens ook geweldige spijsolie maken, zoals kokosolie, walnotenolie, arachideolie en hazelnootolie. Arachideolie en kokosolie zijn heel erg geschikt om mee te braden op hoog vuur, wat verklaart dat ze vooral in de oosterse keuken worden gebruikt. Hazelnootolie en walnotenolie mag je niet verhitten en zijn daarom ideaal voor het verfijnen van salades.Mocht je het nog niet hebben aangedurfd om zelf een notenpasta te maken, dan is het hoogste tijd. Je hoeft alleen maar noten te roosteren en fijn te malen. Pure notenpasta van één notensoort en zonder andere ingrediënten zoals suiker geniet de voorkeur. Een notenpasta van amandelen bijvoorbeeld is zalig op de boterham. Wie de voorkeur geeft aan de donkere versie boven de lichtere, die is verzekerd van de maximale hoeveelheid voedingsvezels, want die zitten juist in het dunne, donkere velletje. Lichte amandelpasta wordt gemaakt van amandelen die van tevoren zijn geblancheerd en vervolgens gepeld. Met notenpasta til je niet alleen je ontbijt naar een hoger plan, maar heb je bij het koken ook een uitstekende slagroomvervanger. Probeer amandelpasta maar eens in een groentecurry ...Behalve voor gezonde olie en smeuïge notenpasta zijn noten ook uitermate geschikt voor het maken van notendrinks. Hiervoor moeten ze eerst worden geroosterd, dan fijngemalen en vervolgens met water vermengd en gefilterd. Notendrinks zijn populair als melkvervanger. Vooral mensen met voedselallergieën, maar ook veganisten en mensen met lactose-intolerantie verheugen zich over deze alternatieve ‘melk’.

Een klein noten-abc

Amandelen: Er bestaan zoete en bittere amandelen. De zoete amandel wordt inclusief schil als kraakamandel aangeboden, en soms ook zonder schil. Kraakamandelen zijn meestal van betere kwaliteit, en met wat heet water valt het bruine velletje eenvoudig te verwijderen. De zoete amandel is het belangrijkste ingrediënt van marsepein en wordt vooral in baksels en toetjes gebruikt. En natuurlijk zijn zoete amandelen een ideaal tussendoortje. Bittere amandelen mag je niet rauw consumeren, omdat ze blauwzuur bevatten. Deze gevaarlijke stof vervluchtigt echter bij het koken.

Cashewnoten: Cashewnoten maken gelukkig. Ze bevatten het aminozuur tryptofaan, een uitgangsstof van het ‘gelukshormoon’ serotonine. Bovendien zijn cashewnoten rijk aan magnesium, koper, kalium, ijzer, zink, foliumzuur en betacaroteen. Aangezien ze een wat zoetige smaak hebben en verhoudingsgewijs zacht zijn, worden ze graag als tussendoortje genuttigd. Maar ook in de oosterse keuken en onder veganisten is deze noot erg populair, vooral voor het maken van ‘kaas’-sauzen of veganistische ricotta. 

Hazelnoten: Hazelnoten van de hazelaar (Corylus avellana) zijn rond, terwijl die van de Lambertsnoot (Corylus maxima) langwerpig zijn. De laatste smaken zoeter dan de ronde hazelnoten. Verse hazelnoten moeten binnenin wit zijn en bij het heen en weer schudden mogen ze niet tegen de schil ‘klapperen’. Is de schil grijzig en licht van kleur, dan is de noot binnenin meestal klein. Hazelnoten zijn heel populair als bakingrediënt, vooral in de kersttijd. Ook smaken ze heerlijk in brood en muesli, en in gerechten met wild.

Macadamianoten: Ook deze noten zijn zoetig van smaak. Ze hebben het hoogste vetgehalte van alle noten. Meest worden ze geroosterd verkocht, want dan zijn ze langer houdbaar. Deze noot, die ook wel de ‘koningin van de noten’ wordt genoemd, is vrij duur, aangezien de oogst en verwerking nogal arbeidsintensief is. De macadamianoot is de enige noot die je zonder schil koopt – die is namelijk keihard en valt nauwelijks te kraken. Of het nu als tussendoortje, in salades, eenpansgerechten of soepen is, macadamianoten geven aan zowel zoete als hartige gerechten een verfijnd accent.

Paranoten: Dit zijn de ‘oerwoudnoten’ bij uitstek. Ze groeien in de Braziliaanse, Venezolaanse en Boliviaanse oerwouden. Paranoten hebben een zeer harde, wat scherpere, donkerbruine schil. De zaden binnenin zijn wit en doen qua smaak denken aan amandelen. Daarom zijn paranoten zeer populair als tussendoortje. En net als veel andere noten zijn ze rijk aan gezonde voedingsstoffen, vooral selenium. Selenium versterkt het immuunsysteem en beschermt het lichaam tegen vrije radicalen.

Pijnboompitten: Deze kleine zaden stammen uit de vruchten van de den, de dennenappels. Aangezien de oogst erg arbeidsintensief is, zijn pijnboompitten vrij duur. Maar ze zijn het geld meer dan waard. Omdat ze niet alleen rijk zijn aan onverzadigde vetzuren, maar ook veel vitamines en mineraalstoffen bevatten, zijn ze erg gezond. Pijnboompitten kun je heel goed roosteren en als zodanig zijn ze zalig op salades, in pasta- en groentegerechten en natuurlijk in pesto.

Pinda‘s: Pinda’s gaan dan wel als noten door, maar het zijn eigenlijk peulvruchten. Hun heerlijke geur en smaak ontstaan bij het roosteren. Ze bevatten verhoudingsgewijs minder vet dan andere noten, en daarvoor meer eiwit, foliumzuur, vitamine B, magnesium, zink en voedingsvezels. Eet het dunne bruine vliesje mee, want dat zit boordevol antioxidanten. Pinda’s slaan niet alleen een goed figuur in salades, baksels en sauzen, maar zijn ook geschikt voor het maken van spijsolie en pindakaas.

Pistachenootjes: Geen noot is zo rijk aan ijzer als de pistachenoot. IJzer bevordert de zuurstofvoorziening van de lichaamscellen. Bovendien zijn pistachenootjes rijk aan eiwit, voedingsvezels, vitamine E en B, magnesium, foliumzuur en calcium. Kortom: een bonte potpourri voor je gezondheid. ;-)

Pecannoten: De slanke tweeling van de walnoot is langwerpig en heeft een dunne, gladde schil, die eenvoudig zonder hulpmiddelen valt te kraken. De zaden doen sterk denken aan die van walnoten, maar de smaak is anders: pecannoten zijn wat zoeter en niet zo bitter en daarom ideaal voor baksels.

Tamme kastanjes: De vruchten van de tamme kastanje zijn een populaire snack op kerstmarkten. Anders dan veel andere noten zijn ze tamelijk vetarm. Omdat ze heel veel zetmeel bevatten, zijn ze ideaal zijn voor het binden van soepen en puree. Verse tamme kastanjes moeten ca. 10 minuten in de oven worden geroosterd nadat je de schil kruiselings hebt ingesneden. Door de verhitting laat de schil los van de vrucht en kun je ze meteen verorberen. Tamme kastanjes hebben een zoetige smaak, zijn zacht vanbinnen en verzadigen snel vanwege het hoge zetmeelgehalte.

Walnoten: Begin oktober vallen deze vruchten met hun groene bolster van de bomen. Onder de bolster zit een harde schaal, die eerst gekraakt moet worden om bij de bijna witte noot te kunnen komen. Walnoten hebben een ietwat bitterzoete smaak. Oudere exemplaren herken je aan de wat gelige kleur en eerder bittere smaak. Of het nu als hele noot is of in stukken gehakt, walnoten zijn geschikt voor zowel hartige als zoete gerechten.

Let op …

… Noten worden niet door iedereen verdragen. Als je onzeker bent of je bepaalde noten verdraagt, neem dan liever noten die minder allergeen zijn, zoals amandelen, pistachenootjes, pijnboompitten en cashewnoten. Pinda’s en hazelnoten zijn daarentegen in hoge mate allergeen en horen niet op de menukaart van mensen met bepaalde voedselallergieën. Het komt overigens voor dat iemand allergisch reageert op een bepaalde noot, maar niet op de olie ervan of op het baksel waarin de noot is verwerkt. Door het bakken boeten de noten weliswaar in aan waardevolle voedingsstoffen, maar door de hoge temperatuur gaan ook de allergene stoffen goeddeels verloren. :-)

© NGV mbH, foto: TLC Fotostudio
Hallo, dit is een CookingPilot recept!
Bewaar het recept onder Favorieten.
Recept van
Monsieur Cuisine
Appel-walnoot-kruimeltaart
MC connect
20 stukken
eenvoudig
Klaar in: 1:35 Std.
Appel-walnoot-kruimeltaart
© NGV mbH, foto: TLC Fotostudio
Hallo, dit is een CookingPilot recept!
Bewaar het recept onder Favorieten.
Recept van
Monsieur Cuisine
Oppeppende smoothiebowl met vijgen en noten
MC connect
2 porties
eenvoudig
Klaar in: 0:15 Std.
Oppeppende smoothiebowl met vijgen en noten